Θέματα Ιστορία Panellinies Exetaseis Κερκινέογλου Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

by kwlwglw

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Δ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

2002

1. Ιούνιος

ΟΜΑΔΑ Α΄
ΘΕΜΑ Α1
α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τις συνθήκες της Στήλης Α και δίπλα σε καθεμιά το γράμμα της Στήλης Β που αντιστοιχεί σε όρο της συνθήκης αυτής.

Στήλη Α Στήλη Β
1. Συνθήκη του Βουκουρεστίου
(Ιούλιος/Αύγουστος 1913)
α. Η Πολωνία ανακηρύχθηκε ανεξάρτητο κράτος
2. Συνθήκη του Αγίου Γερμανού
(Σεπτέμβριος 1919)
β. Τα νησιά ΄Ιμβρος και Τένεδος παραχωρήθηκαν στην Τουρκία
3. Συνθήκη των Βερσαλλιών
(Ιούνιος 1919)
γ. Χωρίστηκε η Αυστρία από την Ουγγαρία
4. Συνθήκη της Λωζάνης
(Ιούλιος 1923)
δ. Ανατέθηκε στην Ελλάδα η προσωρινή διοίκηση της περιοχής της Σμύρνης
ε. Η Β. ΄Ηπειρος παραχωρήθηκε στην Αλβανία που είχε κηρυχθεί ανεξάρτητη.

Μονάδες 12

β. “Στόχος της Β΄ Αναθεωρητικής Βουλής ήταν η δημιουργία Κράτους δικαίου μέσα στο πλαίσιο ενός φιλελεύθερου αστικού πολιτεύματος”.
Πώς επιδιώκεται η υλοποίηση του στόχου αυτού με το Σύνταγμα του 1911;

Μονάδες 13

ΘΕΜΑ Α2
α. Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:

  • Κίνημα της “Εθνικής ‘Αμυνας”
  • “Κομινφόρμ”
  • “Τάγματα ασφαλείας”
  • “Π.Ε.Ε.Α.”

Μονάδες 12

β. Ποια ήταν η εξωτερική πολιτική του Ελ. Βενιζέλου κατά το χρονικό διάστημα 1928-1932;

Μονάδες 13

ΟΜΑΔΑ Β΄
ΘΕΜΑ Β1
Με βάση το παρακάτω κείμενο και τις ιστορικές σας γνώσεις να επισημάνετε το ρόλο που έπαιξε ο οικονομικός επεκτατισμός και ανταγωνισμός των ευρωπαϊκών Δυνάμεων στην έκρηξη του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου.

Η ανησυχία των γαλλικών συνδικάτων
“Προσέχτε εργάτες… Τα συνδικάτα μας πρέπει να ασχοληθούν με τις απειλές του πολέμου που αρχίζουν να καλύπτουν το διεθνή ορίζοντα. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι όταν θα έλθει η κρίσιμη στιγμή.
Το βιομηχανικό δυναμικό του κάθε έθνους το αναγκάζει να παράγει, να υπερπαράγει. Αυτή την υπερπαραγωγή πρέπει να τη διαθέσουμε. Κι έτσι ριχνόμαστε στις παγκόσμιες αγορές ενώ κλείνουμε τη δική μας αγορά με προστατευτικά μέτρα. Στρεφόμαστε κυρίως προς τις αγορές του τρίτου κόσμου. Κάθε έθνος επιχειρεί να εξασφαλίσει την κυριαρχία των δικών του βιομηχανικών προϊόντων. ΄Ετσι με φυσική νομοτέλεια, η μία χώρα βαδίζει εναντίον της άλλης, συγκρούεται μαζί της. Ποια θα εξασφαλίσει την οριστική υπεροχή των εθνικών βιομηχανικών της προϊόντων και με ποιο τρόπο; Η πιο ισχυρή; Μήπως με τον πόλεμο;
Η Αγγλία και η Γερμανία αλληλοϋποβλέπονται. ο πόλεμος είναι η μόνη τους λύση. ετοιμάζονται γι’ αυτόν με ιδιαίτερη φροντίδα. Και η Γαλλία δεν βρίσκεται έξω απ’ αυτό το φοβερό παιγνίδι”.

Α. Μερχέμ, Η εργατική ζωή (1911)

Μονάδες 25

ΘΕΜΑ Β2
Μελετώντας την πηγή που σας δίνεται και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις να παρουσιάσετε το γεγονός της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοποτάμου και να επισημάνετε τη σημασία του για την έκβαση του πολέμου.

“Το 1942 ο ΄Αξων, σαν πολιτικό και πολεμικό συγκρότημα εσημείωνε ακόμα πολιτικές και πολεμικές επιτυχίες σε όλα τα μέτωπα και προς όλες τις κατευθύνσεις.
Στις 25 Νοεμβρίου, τα μεσάνυχτα, του 1942, η γέφυρα του Γοργοποτάμου ανετινάχθη, ύστερα από μάχη δύο ωρών. Ο αιφνιδιασμός είχε επιτύχει απόλυτα. Οι αρχές Κατοχής έμειναν κατάπληκτες, από το “θράσος” των ληστών… Στη Λαμία, στας Αθήνας και αλλού για αντίποινα, οι αρχές Κατοχής διέταξαν ομαδικές εκτελέσεις. Η ανατίναξις μετεδόθη με πρωτοφανή ταχύτητα σε όλη την Ελλάδα, σαν ένα πολεμικό εγερτήριο. Ο Βρετανός Πρωθυπουργός το είχε χαρακτηρίσει τότε σαν μια μεγάλη επιτυχία, ως εκείνη τη στιγμή, το μεγαλύτερο “σαμποτάζ” της Ευρώπης.
Η ένοπλος Αντίστασις ξεκινούσε με μια συνεργασία των δύο Οργανώσεων και με μια επιβλητική επιτυχία στρατηγικής σημασίας για το Συμμαχικό Αγώνα της Βορείου Αφρικής. Εκείνο που δεν επέτυχαν οι ηγεσίες των στας Αθήνας ύστερα από δέκα μηνών άκαρπες συζητήσεις (Οκτώβριος 1941-Ιούνιος 1942) το επέτυχε ο έμπρακτος κοινός πόθος της Ελευθερίας. Το γεγονός αυτό μας έδειχνε το δρόμο που έπρεπε να ακολουθήσουμε: ΄Ενωσις ή τουλάχιστον συνεργασία”.

Κομνηνού Πυρομάγλου, Ο Δούρειος ίππος, σ. 42-43

Μονάδες 25

2003

1. Ιούνιος

ΟΜΑΔΑ Α΄
ΘΕΜΑ Α1
Α.1.1 Για ποιους λόγους η ελληνική Επανάσταση του 1821 εκδηλώθηκε στα νότια διαμερίσματα του ελλαδικού χώρου;

Μονάδες 13

Α.1.2 Τι πρέσβευε η θεωρία του ναζισμού και με ποιες μεθόδους εφαρμόσθηκε;

Μονάδες 12

ΘΕΜΑ Α2
Α.2.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:

  • εθνικά κτήματα
  • Πανελλήνιον
  • αρχή της δεδηλωμένης
  • Εθνική Εταιρεία
  • Τριπλή Συμμαχία

Μονάδες 15

Α.2.2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση.
α. Στις 9 Ιανουαρίου 1824 η Ρωσία πρότεινε για τη λύση του Ελληνικού Ζητήματος “το σχέδιο των τριών τμημάτων”.
β. Το 1864 καθιερώθηκε ως μορφή πολιτεύματος η “Βασιλευομένη Δημοκρατία”.
γ. Το κόμμα των Φιλελευθέρων ήταν η πρώτη προσπάθεια δημιουργίας κόμματος αρχών.
δ. Η πολιτική που ακολούθησαν οι Νεότουρκοι ήταν πολιτική ισότητας, ελευθερίας και ισονομίας για όλες τις εθνότητες που ζούσαν στα εδάφη της ευρωπαϊκής Τουρκίας.
ε. Οι “Δημοκρατικοί Φιλελεύθεροι” του Αλέξανδρου Παπαναστασίου κυκλοφόρησαν το “Δημοκρατικό Μανιφέστο” το Φεβρουάριο του 1924.

Μονάδες 10

ΟΜΑΔΑ Β΄
ΘΕΜΑ Β1
Λαμβάνοντας στοιχεία από την πηγή που σας δίνεται και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις να αναλύσετε τη σχέση του δίδυμου: πιστωτικός οργανισμός – βιομηχανία.

“Μία ευρύτατη και γόνιμη σκέψη πρυτάνευσε στο σύνολο των ενεργειών της τράπεζας: η Διεύθυνση προσπάθησε να δημιουργήσει τις οικονομικές προϋποθέσεις και να διαδώσει το συνεταιριστικό πνεύμα ως μέσον για την ανάπτυξη της εθνικής βιομηχανίας. Η Διεύθυνση στρέφοντας τα βλέμματά της προς τις περιοχές της χώρας εντυπωσιάστηκε από το μέγεθος του πλούτου με τον οποίο η φύση είχε προικίσει πολλά τμήματα του εδάφους τους. Αλλά συγχρόνως αντιλήφθηκε ότι τις περισσότερες φορές οι ιδιοκτήτες και των πιο πλούσιων ορυχείων και των πιο χρήσιμων και θαυμάσια οργανωμένων εργοστασίων, δεν είχαν τα αναγκαία οικονομικά μέσα για να αναπτύξουν την παραγωγή τους… Η Διεύθυνση σκέφτηκε ότι η κατάσταση αυτή θα έπρεπε να θεραπευθεί και ότι ο δανεισμός και η στήριξη αυτών των επιχειρήσεων με κεφάλαια της τράπεζας βρισκόταν μέσα στο πλαίσιο των υποχρεώσεών της”.

Απόσπασμα από την έκθεση των πεπραγμένωντης βελγικής τράπεζας Societe Generale στα 1836

Μονάδες 25

ΘΕΜΑ Β2
Μελετώντας την πηγή που σας δίνεται και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις να απαντήσετε στο ερώτημα: ποια ήταν η άποψη του Ελευθερίου Βενιζέλου για την κοινωνική πολιτική που έπρεπε να ακολουθήσει η κυβέρνησή του και πώς αυτή υλοποιήθηκε μέσα από το νομοθετικό έργο της Β΄ Αναθεωρητικής Βουλής;

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος απαντά στις επικρίσεις για την κοινωνική πολιτική του.
“Ότε βεβαίως ο κ. Βουλευτής… δεν βλέπει τον κίνδυνον, ο οποίος είναι όχι πολύ μακράν, ότε νομίζει, ότι εις Πολιτείαν μη κοινωνικήν επιβάλλεται να μετέρχηται πάντοτε και πολιτική μη κοινωνικήν… ότε νομίζει ότι η δύναμις του αστικού καθεστώτος είναι να μην βλέπη παντάπασι τον κίνδυνον, ο οποίος επέρχεται κατά τον εικοστόν αιώνα επί τα κάτω, κίνδυνον, τον οποίον έν μέσον έχει να προλάβη, να προλαμβάνη τας εκρήξεις δια της εγκαίρου ικανοποιήσεως των δικαίων αξιώσεων των τάξεων εκείνων των εργατών των αποκλήρων της κοινωνίας, ότε τοιαύτην αντίληψιν έχει ο κ. Βουλευτής… δεν εκπλήττομαι βεβαίως, διότι τοιαύτας εξέφερεν από του βήματος τούτου ιδέας”.

Εφημερίς των συζητήσεων της Βουλής, Β΄ Αναθεωρητική Βουλή, 1910-1911

Μονάδες 25

2. Ιούλιος

ΟΜΑΔΑ Α
ΘΕΜΑ Α1
Α.1.1 Να αναφέρετε τις πηγές που τροφοδότησαν το κίνημα του φιλελληνισμού κατά την Επανάσταση του Γένους.

Μονάδες 10

Α.1.2 Ποια ήταν η στάση του Ελευθερίου Βενιζέλου στο κρητικό πρόβλημα μετά την ανάληψη της πρώτης πρωθυπουργίας και ποιοι συγκεκριμένοι λόγοι υπαγόρευσαν αυτή τη στάση;

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Α2
Α.2.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:

  • μετοχικές επιχειρήσεις
  • “πορεία προς ανατολάς” (Drang nach Osten)
  • Αντιδιεθνιστικό Σύμφωνο

Μονάδες 15

Α.2.2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση.
α. Ο Καποδίστριας ως Κυβερνήτης οργάνωσε προσωρινή διοικητική μηχανή στη Στερεά Ελλάδα.
β. Οι κυβερνήσεις που διορίστηκαν από τον Όθωνα τα χρόνια 1847-1862 ήταν κυβερνήσεις καθαρά αυλικές με κοινοβουλευτικό επίχρισμα.
γ. Η εξέγερση στην Κρήτη (το κίνημα του Θέρισου, στα 1905) υπήρξε ερέθισμα για έντονη κριτική της δυναστείας των Γλύξμπουργκ.
δ. Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων της Β΄ Αναθεωρητικής Βουλής η ομάδα των Κοινωνιολόγων αντιπολιτεύτηκε την κυβέρνηση στην προώθηση της αγροτικής μεταρρύθμισης.
ε. Στις αρχές του 20ου αιώνα ο συνασπισμός της Τριπλής Συνεννόησης είχε ως μέλη του τη Γαλλία, την Αγγλία και τη Ρωσία.

Μονάδες 10

ΟΜΑΔΑ Β
ΘΕΜΑ Β1
Αντλώντας στοιχεία από το παρακάτω κείμενο και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις να αναφέρετε τους λόγους που υπαγόρευσαν την παραχώρηση της Επτανήσου στην Ελλάδα.

“Η αντίθεση της Αγγλίας προς την εξωτερική πολιτική του Όθωνος αποτελούσε ισχυρό εμπόδιο για την παραχώρηση της Επτανήσου στην Ελλάδα. Και δεν πρέπει να θεωρηθεί ξένο προς την αγγλική διπλωματία το σχέδιο που παρουσίασαν αγγλόφιλοι κύκλοι στα Επτάνησα για την ίδρυση Επτανησιακής Ηγεμονίας που θα περιλάμβανε τα Ιόνια νησιά, την Ήπειρο και τη Θεσσαλία με ηγεμόνα τον δευτερότοκο γιο της βασίλισσας Βικτωρίας Αλφρέδο. […]
Βέβαια το ζήτημα της παραχωρήσεως των νησιών στην Ελλάδα προκάλεσε αντιδράσεις στη Βουλή των Λόρδων (Derby, Carnarvon) και στη Βουλή των Κοινοτήτων (Disraeli κ.α.), αλλά η κυβέρνηση υποστήριξε ότι τα Ιόνια νησιά δεν αποτελούσαν αγγλική χώρα, αλλά κράτος ανεξάρτητο που είχε τεθεί κάτω από την προστασία της Αγγλίας και αν επιθυμία των Επτανησίων ήταν η ένωση με την Ελλάδα, η Αγγλία έπρεπε να φροντίσει για την πραγματοποίησή της”.

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΓ΄, σ. 217 (Εκδοτική Αθηνών)

Μονάδες 25

ΘΕΜΑ Β2
Αντλώντας στοιχεία από την παρακάτω πηγή και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις να αποτιμήσετε τη στάση της Γαλλίας και της Ιταλίας απέναντι στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1919-1922.

Η στάση των ξένων Δυνάμεων απέναντι στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1919-1922.

“Η Γαλλία ήδη είχεν υπογράψει, από του Οκτωβρίου 1921, την οριστικήν συνθήκην με τον Κεμάλ και δεν απέκρυπτε πλέον από την Αγγλικήν Κυβέρνησιν τας υποχρεώσεις, που είχεν αναλάβει απέναντι του Κεμάλ, όπως επιδιώξη ριζικάς μεταρρυθμίσεις της Συνθήκης των Σεβρών. Ο γαλλικός τύπος εξ άλλου είχε ξεσπαθώσει υπέρ των Τούρκων. Και η γαλλική κοινή γνώμη είχε καταληφθή από ένα αδικαιολόγητον και ανεξήγητον φιλοτουρκισμόν.
Η Ιταλία, μολονότι η μεγάλη Εθνική Συνέλευσις της Αγκύρας δεν είχεν επικυρώση την Ιταλοκεμαλικήν συμφωνίαν, είχε χαράξει απερίφραστα φιλοτουρκικήν πολιτικήν, και πάντως αντίθετον προς την ελληνικήν πολιτικήν της Μικράς Ασίας. Επίστευεν αύτη, πως, όπως και αν έχουν τα πράγματα, η Τουρκία απετέλει χώραν οικονομικώς πλέον εκμεταλλεύσιμον από την Ελλάδα. Και γι’ αυτό ήτο αύτη αποφασισμένη να υποστηρίξη τας ενώπιον της διασκέψεως υποβληθησομένας τουρκικάς αξιώσεις, σύμφωνα προς το άρθρον 4 της Ιταλοκεμαλικής συμφωνίας καίτοι μη επικυρωθείσης”.

Κ. Ζαβιτζιάνου, Αναμνήσεις…, Β΄, σ. 127-128

Μονάδες 25

2004

1. Ιούνιος

ΟΜΑΔΑ Α΄
ΘΕΜΑ Α1
Α1.1 Ποια ήταν η σημασία των «δανείων της Ανεξαρτησίας» για την οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή των Ελλήνων, καθώς και για τη διεθνή θέση της επαναστατημένης Ελλάδας;

Μονάδες 13

Α1.2 Ποιες ήταν οι θετικές επιπτώσεις των Βαλκανικών Πολέμων (1912-1913) στην ελληνική οικονομία και κοινωνία;

Μονάδες 12

ΘΕΜΑ Α2
Α2.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:

  • «ψήφισμα της υποτέλειας»
  • ανώνυμες εταιρείες
  • «τάγματα εργασίας» (αμελέ ταμπουρού)

Μονάδες 15

Α2.2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση.
α. Το Πρωτόκολλο του Λονδίνου (10/22 Μαρτίου του 1829) προέβλεπε την αναγνώριση ανεξάρτητου Ελληνικού Κράτους με βόρεια σύνορα τη γραμμή Παγασητικού-Αμβρακικού.
β. Η Αγγλία πήρε την Κύπρο από την Τουρκία με μυστικό πρωτόκολλο το 1878.
γ. Με τη συνθήκη των Σεβρών (10 Αυγούστου 1920) ορίστηκε ο Έβρος ως σύνορο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
δ. Το 1919 οι Πόντιοι μαζί με τους Αρμενίους προσπάθησαν να προωθήσουν σχέδιο δημιουργίας ενός αυτόνομου Ελληνο-αρμενικού κράτους.
ε. Η Σοβιετική Ένωση αποδέχτηκε το «σχέδιο Μάρσαλ» και το εφάρμοσε στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

Μονάδες 10

ΟΜΑΔΑ Β΄
ΘΕΜΑ Β1
Αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που ακολουθεί και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφέρετε:
α. Τις αφορμές που προκάλεσαν την έκδοση του ρωσικού τελεσιγράφου τον Ιούλιο του 1821.

Μονάδες 8

β. Τους βασικούς όρους που περιλάμβανε το τελεσίγραφο.

Μονάδες 8

γ. Τη στάση της Τουρκίας και της Ρωσίας μετά το τελεσίγραφο.

Μονάδες 8

«Εκείνο το οποίον ο τσάρος εφοβείτο περισσότερον δια την Υψηλήν Πύλην ήτο μήπως τα ληφθέντα υπό του Οθωμανικού Υπουργείου μέτρα προσδώσουν εις την επιχείρησιν των αυτουργών της επαναστάσεως τον χαρακτήρα μιας νομίμου αμύνης εναντίον μιας ολικής καταστροφής του Ελληνικού έθνους και της θρησκείας του.
Η Ευρώπη δεν είχεν υποστή μέχρι σήμερον το άλγος να βλέπη άπαντας τους πνευματικούς και κοσμικούς ηγέτας ενός χριστιανικού λαού, αυτούς οι οποίοι προσέφερον τας πλέον λαμπράς υπηρεσίας εις την Υψηλήν Πύλην, να αποθνήσκουν δια χειρός δημίου, τα πτώματα των βεβηλωμένα, τας οικογενείας των εξηναγκασμένας να εγκαταλείψουν μίαν χώραν δυστυχίας, τας ιδιοκτησίας των να καταστρέφονται δια πυρός και σιδήρου. Αύτη δεν είδε, κυρίως από τεσσάρων αιώνων, να κηρύσσεται πόλεμος κατά της θρησκείας του Χριστού δια του θανάτου των λειτουργών της, δια της κατερειπώσεως των ναών της, δια των εξευτελισμών του συμβόλου της θείας πίστεως». Δ. Κωνσταντόπουλου, Διπλωματική Ιστορία, σ.108.

ΘΕΜΑ Β2
Αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που ακολουθεί και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναπτύξετε:
α. Το βασικό άξονα της οικονομικής πολιτικής του Φραγκλίνου Ρούζβελτ για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης του 1929.

Μονάδες 13

β. Τους τρόπους με τους οποίους υλοποιήθηκε αυτή η οικονομική πολιτική στις Η.Π.Α.

Μονάδες 13

Ο Ρούζβελτ προσδιορίζει τους στόχους του
«Για να κάνουμε τα εργοστάσιά μας και τα αγροκτήματά μας να ξαναδουλέψουν με τη βεβαιότητα ότι θα πωλούν τα προϊόντα τους θα πρέπει να εξασφαλίσουμε στους καταναλωτές τα μέσα για να αγοράζουν τα προϊόντα αυτά. Αλλά για να πραγματοποιηθεί αυτό, θα πρέπει να μην έχουμε ανάμεσα στους καταναλωτές 12 εκατομμύρια άνεργους, οι οποίοι δεν έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν τίποτε. Οι άνθρωποι αυτοί πρέπει να ξαναρχίσουν να εργάζονται και αυτό θα το κατορθώσουμε με τον παρακάτω τρόπο: θα μοιράσουμε την εργασία που σήμερα προσφέρεται ανάμεσα σ’ αυτούς που απασχολούνται και στους άνεργους ώστε να εξαλείψουμε την ανεργία. Και αυτό θα το κατορθώσουμε εξασφαλίζοντας σε κάθε εργάτη ένα κατώτατο ημερομίσθιο που θα του επιτρέπει να ζει… Εάν όλοι οι εργαζόμενοι κάνουν συγχρόνως το ίδιο πράγμα, κανείς απ’ αυτούς δε θα βρίσκεται σε μειονεκτική θέση. Το πρόβλημα επομένως περιορίζεται στο εξής ερώτημα: θα κατορθώσουμε να πετύχουμε ώστε συγχρόνως όλοι οι εργαζόμενοι να κάνουν το ίδιο; … καμιά επιχείρηση που επιβιώνει από την πληρωμή χαμηλών ημερομισθίων στους εργάτες δεν πρέπει να υπάρχει σ’ αυτή τη χώρα». Φ. Ρούζβελτ, Λόγος στις 17 Μαΐου 1933.

2. Ιούλιος

ΟΜΑΔΑ Α
ΘΕΜΑ Α1
Α.1.1 α. Ποια στάση υιοθέτησε η Αγγλία απέναντι στην Ελληνική Επανάσταση κατά τον πρώτο χρόνο του Αγώνα;

Μονάδες 4

β. Να αιτιολογήσετε τη συγκεκριμένη στάση της Αγγλίας.

Μονάδες 8

Α.1.2 Ποια ήταν τα αποτελέσματα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου;

Μονάδες 13

ΘΕΜΑ Α2
Α.2.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:

  • Διομολογήσεις
  • Τριπλή Συνεννόηση (Αντάντ)
  • Σύμφωνο Μολότωφ-Ρίμπεντροπ

Μονάδες 15

Α.2.2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση.
α. Στο συνέδριο του Λάυμπαχ συμφωνήθηκε η επέμβαση για την κατάπνιξη της Ελληνικής Επανάστασης.
β. Τα πρώτα πολιτικά κόμματα που ιδρύθηκαν στην Ελλάδα (αγγλικό – γαλλικό – ρωσικό) ήταν κόμματα αρχών και ιδεολογίας.
γ. Η συνθήκη του Βουκουρεστίου (28 Ιουλίου/10 Αυγούστου 1913) επικύρωσε τις ανακατατάξεις που συνόδευσαν το τέλος του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου.
δ. Στις 25 Μαρτίου 1924 η Βουλή των Ελλήνων ανακήρυξε την Α΄ Ελληνική Δημοκρατία.
ε. Το γερμανικό τελεσίγραφο της 28ης Οκτωβρίου 1940 απορρίφθηκε από τον τότε πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά.

Μονάδες 10

ΟΜΑΔΑ Β
ΘΕΜΑ Β1
Αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που ακολουθεί και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφέρετε:
α. Τις δυνατότητες που δημιούργησε η εφαρμογή της επιστημονικής γνώσης στη βιομηχανία κατά τη διάρκεια της δεύτερης βιομηχανικής επανάστασης.

Μονάδες 12

β. Ποιες θετικές επιπτώσεις είχε η ανάπτυξη της χημικής βιομηχανίας στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων;

Μονάδες 13

Εργαστήρια και φυσικές επιστήμες
Εργαστήρια και επιστημονικές ανακαλύψεις είναι έννοιες ταυτόσημες. Εάν αγνοήσουμε τα εργαστήρια, οι φυσικές επιστήμες θα μεταβληθούν σε μια εικόνα στειρότητας και θανάτου. Δε θα είναι πια παρά γνώσεις περιορισμένες και ανίσχυρες και όχι επιστήμες που προαναγγέλλουν τη μελλοντική πρόοδο. Έξω από τα εργαστήριά τους οι φυσικοί και οι χημικοί μοιάζουν με στρατιώτες στο πεδίο της μάχης χωρίς όπλα. Το συμπέρασμα αυτό είναι προφανές για όλους αυτούς που στέκονται κατάπληκτοι μπροστά στα επιτεύγματα του ηλεκτρικού τηλέγραφου, της φωτογραφίας, της αναισθησιολογίας και τόσων άλλων θαυμαστών ανακαλύψεων.

Λουί Παστέρ, Το ταμείο της Επιστήμης, 1868

ΘΕΜΑ Β2
Αντλώντας στοιχεία από τα κείμενα που ακολουθούν και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις:
α. Να αιτιολογήσετε την άποψη του Ζντάνωφ ότι: «το ιμπεριαλιστικό και αντιδημοκρατικό στρατόπεδο έχει θέσει ως κύριο στόχο του την προετοιμασία της παγκόσμιας κυριαρχίας για τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό».

Μονάδες 13

β. Να αναλύσετε την αντίδραση που προέκυψε από την παραπάνω διαπίστωση του Ζντάνωφ και το κλίμα που διαμορφώθηκε στον κόσμο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Μονάδες 12

Το «Δόγμα Τρούμαν»
«Φρονώ ότι οι Ενωμένες Πολιτείες οφείλουν να υποστηρίζουν τους ελεύθερους λαούς οι οποίοι αντιστέκονται στις πιέσεις που ασκούνται σ’ αυτούς είτε από οπλισμένες μειοψηφίες στο εσωτερικό τους, είτε από δυνάμεις εξωτερικές. Φρονώ ότι οφείλουμε να βοηθήσουμε τους ελεύθερους λαούς ώστε να μπορέσουν μόνοι τους να καθορίσουν το μέλλον τους. Φρονώ ότι η βοήθειά μας πρέπει να λάβει τη μορφή οικονομικής ενίσχυσης».
Το «Δόγμα Ζντάνωφ»
Στον κόσμο δημιουργήθηκαν δύο στρατόπεδα: από το ένα μέρος το ιμπεριαλιστικό και αντιδημοκρατικό στρατόπεδο, το οποίο έχει θέσει ως κύριο στόχο του την προετοιμασία της παγκόσμιας κυριαρχίας για τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό και το πνίξιμο της δημοκρατίας· από το άλλο μέρος βρίσκεται το αντιιμπεριαλιστικό και δημοκρατικό στρατόπεδο το οποίο ως κύριο στόχο του έχει το σταμάτημα της προόδου του ιμπεριαλισμού, το δυνάμωμα της δημοκρατίας και το ξερίζωμα των λειψάνων του φασισμού.

2005

1. Ιούνιος

ΟΜΑΔΑ Α
ΘΕΜΑ Α1
Α.1.1. Ποιο ήταν το περιεχόμενο του ρωσικού «Σχεδίου των τριών τμημάτων» (9 Ιανουαρίου 1824), ποιες οι αντιδράσεις των ενδιαφερομένων πλευρών και ποια τα κίνητρα της ρωσικής πρότασης;

Μονάδες 12

Α.1.2. Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:
α. Οργανικός Νόμος.
β. Βουλγαρική Εξαρχία.
γ. Συμφωνία του Μονάχου.

Μονάδες 12

ΘΕΜΑ Α2
Α.2.1. α. Για ποιους λόγους η ευημερία που γνώρισε η Ευρώπη κατά την περίοδο 1923-1929 χαρακτηρίζεται ως ασταθής;

Μονάδες 8

β. Με ποιους τρόπους οι επιχειρήσεις κατά την ίδια περίοδο προσπάθησαν να προωθήσουν τις πωλήσεις των προϊόντων τους;

Μονάδες 8

Α.2.2. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση:
α. Ο Ίων Δραγούμης, από τη θέση του υποπροξένου της Ελλάδας στο Μοναστήρι, προσέφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες στην οργάνωση της ελληνικής αντίστασης στη Μακεδονία.
β. Ο γερμανικός επεκτατισμός στις αρχές του 20ου αιώνα αποκαλείται «πορεία προς Ανατολάς» (Drang nach Osten).
γ. Οι Βρετανοί είχαν την ελπίδα ότι με την άνοδο του Κωνσταντίνου Α΄ στο θρόνο της Ελλάδας (1913) θα προωθούσαν σημαντικά την επιρροή τους στον ελληνικό χώρο.
δ. Το 1932 ο πρόεδρος των Η.Π.Α. Χ. Τρούμαν εφάρμοσε μια νέα πολιτική για την έξοδο από την οικονομική κρίση.
ε. Κατά την τρίτη περίοδο του ελληνοϊταλικού πολέμου (1940-41) οι Έλληνες εξαπέλυσαν την «εαρινή επίθεση» εναντίον των Ιταλών.

Μονάδες 10

ΟΜΑΔΑ Β
ΘΕΜΑ Β1
Αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που ακολουθεί και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφέρετε:
α. Τους λόγους που οδήγησαν στη σύγκληση του συνεδρίου του Βερολίνου (1/13 Ιουνίου 1878).

Μονάδες 8

β. Τις αποφάσεις του συνεδρίου.

Μονάδες 8

γ. Τα εδαφικά οφέλη που αποκόμισε το ελληνικό κράτος.

Μονάδες 8

«Η Αυστρία διεμήνυε στη Ρωσία ότι είχε παραβιάσει, από την αρχή ως το τέλος, τις αυστρορωσικές συμφωνίες, πράγμα που δεν ήταν διατεθειμένη να ανεχθεί. Από την άλλη, η Αγγλία έβλεπε να ανατρέπεται άρδην η ισορροπία των Μεγάλων Δυνάμεων στη Βαλκανική και να απειλούνται τα συμφέροντά της στις Ινδίες και στην ανατολική Μεσόγειο. Όσο ο ρωσικός στρατός παρέμενε στα πρόθυρα της Κωνσταντινουπόλεως, ο σουλτάνος θα ήταν έρμαιο στα χέρια του τσάρου και καμιά πίεση -εκτός από πόλεμο- δε θα μπορούσε να εξαναγκάσει τη Ρωσία να εγκαταλείψει τα κεκτημένα. Το ενδεχόμενο λοιπόν ενός νέου ευρωπαϊκού πολέμου φαινόταν ως λογικό επακόλουθο της μονομερούς ρυθμίσεως του Ανατολικού Ζητήματος από τη Ρωσία. Μπροστά στον κίνδυνο αυτό, η Γερμανία πήρε την πρωτοβουλία να ενθαρρύνει τη σύγκληση ευρωπαϊκού συνεδρίου, που θα επανεξέταζε ολόκληρο το πλέγμα των όρων της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου (…)
Τελικά, στις 23 Ιουνίου/5 Ιουλίου [1878], με τη συγκατάθεση όλων των αντιπροσώπων -και αποχή της Τουρκίας- έγινε δεκτό το 13ο πρωτόκολλο, το οποίο ανάμεσα σε άλλα ανέφερε:
“Το συνέδριο προσκαλεί την Υψηλή Πύλη να συμφωνήσει με την Ελλάδα σε μια διαρρύθμιση των συνόρων στη Θεσσαλία και στην Ήπειρο, και έχει τη γνώμη ότι η διαρρύθμιση αυτή θα μπορούσε να ακολουθήσει την κοιλάδα του Σαλαμβριά (αρχαίο Πηνειό) ως τις εκβολές στο Αιγαίο, και την κοιλάδα του Καλαμά από την πλευρά του Ιονίου πελάγους. Το συνέδριο έχει την πεποίθηση ότι τα ενδιαφερόμενα μέρη θα κατορθώσουν να καταλήξουν σε συμφωνία. Εντούτοις, για να διευκολύνουν την επιτυχία των διαπραγματεύσεων, οι Δυνάμεις είναι έτοιμες να προσφέρουν την απευθείας μεσολάβησή τους στα δύο μέρη”».

Iστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΓ΄, σσ.344-348, Αθήνα 1977.

ΘΕΜΑ Β1
Αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που ακολουθεί και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφέρετε τα αίτια και τις αφορμές που οδήγησαν στο κίνημα στο Γουδί (15 Αυγούστου 1909).
«Η Πατρίς μας ευρίσκεται υπό δυσχερεστάτας περιστάσεις, το δε επίσημον Κράτος, υβρισθέν και ταπεινωθέν, αδυνατεί να κινηθή προς άμυναν των δικαίων του.
‘Απας ο Ελληνισμός (…) εξεδήλωσεν ότι ποθεί διακαώς την λήψιν μέτρων προς αποτροπήν παρομοίων κινδύνων εν τω μέλλοντι. (…) Το Έθνος μας δεν θα υφίστατο τ’ ατυχήματα και τους εξευτελισμούς τους οποίους μέχρι τούδε υπέστη, εάν είχομεν παρασκευασμένην προς άμυναν
Στρατιωτικήν και Ναυτικήν δύναμιν επαρκή.
Ο Σύνδεσμος των αξιωματικών του Εθνικού Στρατού της Ξηράς και του Ναυτικού (…) γινώσκων ότι υπό των εκάστοτε αρμοδίων ημελήθη ο πλήρης καταρτισμός αυτών, επί τη αδικαιολογήτω προφάσει της ανεπαρκείας των προσόδων του Κράτους, κατασπαταλωμένων εν τούτοις εική και ως έτυχε*, προβαίνει εις την υποβολήν ιεράς παρακλήσεως προς τον Βασιλέα (…) και προς την Κυβέρνησίν του, όπως ολοψύχως επιδοθώσιν εις την άμεσον και ταχείαν ανόρθωσιν τών κακώς εν γένει εχόντων, ιδία δε των του Στρατού και Ναυτικού.
(…) Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος πέποιθεν* ότι πρέπει (…) όπως ο Διάδοχος και οι Βασιλόπαιδες απόσχωσι της ενεργού και διοικητικής εν τω στρατώ και τω ναυτικώ υπηρεσίας, διατηρούντες τους βαθμούς των και προαγόμενοι, όταν προς τούτο ευδοκή ο Βασιλεύς».

Νικ. Ζορμπάς, Απομνημονεύματα (1925), σσ. 15-18.

*εική και ως έτυχε = εντελώς τυχαία
*πέποιθεν = είναι πεπεισμένος

Μονάδες 26

2. Ιούλιος

ΟΜΑΔΑ Α
ΘΕΜΑ Α1
Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθμούς της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθμό ένα από τα γράμματα της Στήλης Β, ώστε να προκύπτει η σωστή αντιστοίχιση (στη Στήλη Α περισσεύουν δυο ονόματα).

Στήλη Α Στήλη Β
1. Δημήτριος Γούναρης α. Εκφραστής και οργανωτής της Ιερής Συμμαχίας.
2. Ζντάνωφ β. Υπουργός εξωτερικών της Ρωσίας, ο οποίος υποστήριξε την Ελληνική Επανάσταση
3. Ιωάννης Καποδίστριας γ. Πρωθυπουργός της Ελλάδας. Καταδικάστηκε στη δίκη των εξ και εκτελέστηκε.
4. Μέτερνιχ δ. Πρόεδρος των Η.Π.Α. Εμπνευστής της οικονομικής πολιτικής που ονομάστηκε Νιου Ντηλ (New Deal).
5. Φραγκλίνος Ρούσβελτ ε. Ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης, ο οποίος απέρριψε το σχέδιο Μάρσαλ.
6. Στάλιν
7. Γεώργιος Χατζηανέστης

Μονάδες 10

Α.1.2. Ποιες ήταν οι εξελίξεις στο πολίτευμα και στην πολιτική ζωή της Ελλάδας από το Δεκέμβριο του 1923 ως τον Απρίλιο του 1924;

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Α2
Α.2.1. Πώς αντιμετώπισαν την οικονομική κρίση του 1929 τα δικτατορικά καθεστώτα της Ιταλίας και της Γερμανίας;

Μονάδες 13

Α.2.2. Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:
α. Κομιτατζήδες
β. Νεομερκαντιλισμός
γ. Κομινφόρμ

Μονάδες 12

ΟΜΑΔΑ Β
ΘΕΜΑ Β1
Αντλώντας στοιχεία από τις πηγές που ακολουθούν και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφέρετε:
α. Το περιεχόμενο της συνθήκης που επικαλούνται οι ναύαρχοι της Ρωσίας, Γαλλίας και Αγγλίας στο έγγραφό τους προς τον Ιμπραήμ (κείμενο Α΄) και η οποία οδήγησε στη ναυμαχία του Ναυαρίνου.

Μονάδες 14

β. Τις αντιδράσεις που προκάλεσε η ναυμαχία του Ναυαρίνου στα ενδιαφερόμενα μέρη ως το τέλος του 1827 (κείμενο Β΄).

Μονάδες 12

ΚΕΙΜΕΝΟ Α΄
“Ο ‘Αγγλος, ο Γάλλος και ο Ρώσος ναύαρχος προς την Α(υτού) Υ(ψηλότητα) τον Ιμπραήμ πασά. Επί του πολεμικού της Α(υτού) Βρεταννικής Μεγαλειότητος ”Ασία”.
Υψηλότατε,
Πληροφορίαι θετικόταται προερχόμεναι πανταχόθεν, αγγέλουν ότι πολυάριθμα αποσπάσματα του στρατού σας, περιερχόμενα κατά διαφόρους διευθύνσεις την Πελοπόννησον, δηώνουν*, καταστρέφουν, εκριζώνουν δένδρα, τας αμπέλους και πάσαν φυτείαν, βιαζόμενα να μεταβάλουν την περιφέρειαν ταύτην εις τελείαν έρημον. Μανθάνομεν επιπλέον ότι προετοιμάζεται εκστρατεία κατά της Μάνης και ότι ήδη στρατεύματά σας βαδίζουν κατ’ αυτής…
Οι υπογεγραμμένοι έχουν την λυπηράν υποχρέωσιν να σας δηλώσουν σήμερον ότι τοιαύτη εκ μέρους σας διαγωγή, τοιαύτη περίεργος παράβασις των ανειλημμένων υποσχέσεων, σας θέτουν, Κύριε, έξω του διεθνούς δικαίου, έξω των υφισταμένων συνθηκών των Αυλών και της Οθωμανικής Πύλης.
Επιπλέον, οι υπογεγραμμένοι θεωρούν τας κατόπιν των διαταγών σας συντελουμένας κατά την ώραν ταύτην καταστροφάς ως αντιτιθεμένας προς τα συμφέροντα του ηγεμόνος σας, όστις εξαιτίας τούτων θα ηδύνατο να χάση τα πραγματικά πλεονεκτήματα, τα οποία η συνθήκη του Λονδίνου του επεφύλαξεν έναντι της Ελλάδος.
Οι υπογεγραμμένοι ζητούν παρά της Υ(μετέρας) Υ(ψηλότητος) κατηγορηματικήν και ταχείαν απάντησιν εις την παρούσαν διακοίνωσιν και σας αφήνουν να προείδετε τας αμέσους συνεπείας μιας αρνήσεως ή μιας υπεκφυγής.
Ε. Κόδριγκτων, αντιναύαρχος
κόμις Χέιντεν, υποναύαρχος
Ντε Ρινύ, υποναύαρχος”.

Τ. Βουρνά, Σύντομη Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης, Αθήνα 1998, σελ. 230-231.

* δηώνουν = λεηλατούν

ΚΕΙΜΕΝΟ Β΄
“Η επίθεση των συμμαχικών στόλων εναντίον του οθωμανο-αιγυπτιακού στόλου στο Ναυαρίνο ήταν ολότελα αντίθετη στους διεθνείς πολεμικούς κανόνες. Η Αγγλία, η Γαλλία και η Ρωσία, των οποίων οι στόλοι έκαναν την επίθεση, δεν βρίσκονταν σε κατάσταση πολέμου με το οθωμανικό κράτος. Ούτε είχε δοθή διαταγή στον ναύαρχο Κόδριγκτων από την κυβέρνησή του για μια παρόμοια ενέργεια. Η παράνομη ενέργεια του ναυάρχου επικρίθηκε και στο αγγλικό κοινοβούλιο”.

Ντερεγκενλί Χιλμί, Η ίδρυση του Ελληνικού Κράτους, ελληνική μετάφραση στη “Βαλκανική Βιβλιογραφία”, τόμος Β΄, τεύχος 2, Παράρτημα, σελ. 218.

ΘΕΜΑ Β2
Αντλώντας στοιχεία από τα κείμενα που ακολουθούν και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφερθείτε στην πολιτική της Ιταλίας και της Σοβιετικής Ένωσης απέναντι στην Ελλάδα και στην Τουρκία κατά τη διάρκεια του Μικρασιατικού Πολέμου (1919-1922).

Μονάδες 24

ΚΕΙΜΕΝΟ Α΄
“Η Ιταλία, μολονότι η μεγάλη Εθνική Συνέλευσις της ‘Αγκυρας δεν είχεν επικυρώση την ιταλοκεμαλικήν συμφωνίαν, είχε χαράξει απερίφραστα φιλοτουρκικήν πολιτικήν, και πάντως αντίθετον προς την ελληνικήν πολιτικήν της Μικράς Ασίας. Επίστευεν αύτη, πως, όπως και αν έχουν τα πράγματα, η Τουρκία απετέλει χώραν οικονομικώς πλέον εκμεταλλεύσιμον από την Ελλάδα. Και γι’ αυτό ήτο αύτη αποφασισμένη να υποστηρίξη τας ενώπιον της διασκέψεως υποβληθησομένας τουρκικάς αξιώσεις, σύμφωνα προς το άρθρον 4 της ιταλοκεμαλικής συμφωνίας καίτοι μη επικυρωθείσης”.

Κ. Ζαβιτζιάνου, Αναμνήσεις…, τ. Β΄, σελ. 127-128.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β΄
“Το κακόν προήλθε από το ότι οι Έλληνες δεν έγιναν ικανοί να διακρίνουν τα υπό σχηματισμόν νέα ρεύματα, ότι δεν κατόρθωσαν να αντιληφθούν εγκαίρως τους συντελεστάς νέων προβλημάτων και τας εστίας νέων κινδύνων εις την Ανατολήν, ότι δεν υπωπτεύθησαν καν τον επί της τύχης της τεράστιον αντίκτυπον της ρωσικής επαναστάσεως. Κανείς πράγματι δεν εσκέφθη, καθόλην την δια το ανατολικόν ζήτημα κρίσιμον περίοδον, ότι την λύσιν του ήτο, μετά την κατάρρευσιν του τσαρικού καθεστώτος, αδύνατον πλέον να υποβοηθήση η στρατιωτική δύναμις και η γεωγραφική και στρατηγική θέσις της Ρωσίας, ότι το κενόν που προήλθεν από την ρωσικήν μεταπολίτευσιν είχε κάμει να διασπασθή η κύκλωσις της Τουρκίας και να τεθή έξω του συμμαχικού ελέγχου το εσωτερικόν της Ανατολής ολόκληρον”.

Κ. Σακελλαρόπουλου, Η σκιά της Δύσεως, σελ. 393-394.

2006

1. Ιούνιος

ΟΜΑΔΑ Α
ΘΕΜΑ Α1
Α.1.1 Πότε, για ποιο λόγο και με ποιο σκοπό οι μονάρχες της Ευρώπης συγκρότησαν την Ιερή Συμμαχία; Με ποια πολιτική προσωπικότητα συνδέεται η εποχή αυτή και για ποιο λόγο;

Μονάδες 10

Α.1.2 Για ποιους λόγους η οικονομική κρίση που ξέσπασε στις Η.Π.Α. το 1929 επεκτάθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο;

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Α2
Α.2.1 Ποιο είναι το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων;
α. Διομολογήσεις
β. Αντιδιεθνιστικό Σύμφωνο
γ. Συμβούλιο Ασφαλείας του Ο.Η.Ε.

Μονάδες 15

Α.2.2 Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθμούς της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθμό ένα από τα γράμματα της Στήλης Β, ώστε να προκύπτει η σωστή αντιστοίχιση (στη Στήλη Α περισσεύουν δύο ονόματα).

Στήλη Α Στήλη Β
1. Αλ. Παπαναστασίου α. Υπουργός Εξωτερικών της Αγγλίας
2. Τζ. Μάρσαλ β. Ηγετική φυσιογνωμία του Μακεδονικού Αγώνα
3. Παύλος Μελάς γ. Αρχηγός του “Στρατιωτικού Συνδέσμου”
4. Γ. Κάνιγκ δ. Συντάκτης του “Δημοκρατικού Μανιφέστου”
5. Ν. Ζορμπάς ε. Πρόεδρος των Η.Π.Α.
6. Χ. Τρούμαν
7. Ν. Πλαστήρας

Μονάδες 10

ΟΜΑΔΑ Β
ΘΕΜΑ Β1
Αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που ακολουθεί και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις:
α. Ποιες μορφές έλαβε ο Φιλελληνισμός ως κίνημα;

Μονάδες 8

β. Ποιες υπηρεσίες προσέφεραν οι Φιλέλληνες στους επαναστατημένους Έλληνες;

Μονάδες 8

γ. Τι προσδοκούσαν να κερδίσουν ορισμένοι “Φιλέλληνες” που ήρθαν στην επαναστατημένη Ελλάδα;

Μονάδες 10

“Εκτός από τους ιδεολόγους που στρατολογούνταν στα φιλελληνικά κέντρα, καταγράφονταν και τυχοδιώκτες, καθυστερημένοι πλανόδιοι ιππότες, που έφταναν στην Ελλάδα τελείως άποροι, όπως π.χ. ορισμένοι στο Αμβούργο, που ήλπιζαν να κάνουν την τύχη τους στην ξένη χώρα, να πάρουν παράσημα, μεγάλους βαθμούς και διπλώματα. γι’ αυτούς η Ελλάδα ήταν η χώρα με το ένδοξο παρελθόν, αλλά και με το άγνωστο και γεμάτο υποσχέσεις μέλλον. Αγανακτισμένος αγνός Αμερικανός φιλέλληνας, ο Jarvis, λέγει ότι είχαν κατεβεί στην Ελλάδα με την πρόφαση να τη βοηθήσουν, αλλά στην πραγματικότητα από επιθυμία να διαφημιστούν οι ίδιοι, να βοηθήσουν τους εαυτούς των και να ικανοποιήσουν τα συμφέροντά τους. Ντρέπεται και ο φίλος του συμπατριώτης Miller για λογαριασμό αυτών που ζητούν χρήματα. Πάντως, απ’ όποιες ιδέες και αν εμπνέονταν οι νέοι αυτοί αξιωματικοί, υπαξιωματικοί, οπλίτες, φοιτητές κ.λ., γεγονός πρέπει να θεωρηθεί ότι πολλοί ονειρεύονταν να κάνουν στο έδαφος της κλασσικής Ελλάδας μια σταδιοδρομία που η πατρίδα τους τούς την αρνούνταν. Όλοι τους όμως συγκινούνται με την ιδέα ότι ένας σκλαβωμένος από αιώνες λαός θέλει ν’ αποκτήσει την ελευθερία του, ότι αγωνίζεται ακόμη για τη ζωή του, καθώς και για την τιμή των γυναικών και των παιδιών του. Και το θεωρούν τιμή τους να πολεμήσουν για μια υπόθεση τόσο δίκαιη και ευγενικιά.”

Απ. Βακαλόπουλου, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, τ. Στ΄, σελ. 993.

ΘΕΜΑ Β2
Αντλώντας στοιχεία από τις πηγές που ακολουθούν και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφέρετε τα αποτελέσματα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Μονάδες 24

Πηγή Α΄
Το τίμημα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου σε ανθρώπινες ζωές
Γαλλία: 1.400.000 νεκροί
Αγγλία: 740.000 ”
Ιταλία: 460.000 ”
Ε.Π.Α.: 125.000 ”
Βέλγιο: 44.000 νεκροί
Ρωσία: 5.000.000 ”
Γερμανία: 2.000.000 ”
Αυστροουγγαρία: 1.200.000 ”
Πηγή Β΄
Πολεμικά χρέη: 750 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα.
Δημόσια χρέη Αγγλίας – Γαλλίας το 1919:
Γαλλία: 219 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα,
Αγγλία: 1 δισ. 875 εκ. στερλίνες.
Πηγή Γ΄
“Είμαι νέος, μόλις έκλεισα τα 20· από τη ζωή δεν ξέρω παρά μόνο την απελπισία, το θάνατο, το φόβο και μια αλυσίδα από ανόητες επιπολαιότητες, πάνω από μια άβυσσο πόνων και θλίψεων. Βλέπω τους λαούς να ορμούν σε άλλους λαούς, να σκοτώνουν και να σκοτώνονται, χωρίς ούτε κι εκείνοι να ξέρουν το γιατί, υπακούοντας σ’ αυτούς που τους στέλνουν, χωρίς συναίσθηση του κινδύνου ή της ευθύνης τους. Βλέπω πως οι δυναμικότεροι εγκέφαλοι του κόσμου εφευρίσκουν όπλα για να γίνονται όλ’ αυτά μ’ έναν τρόπο ακόμα πιο ραφιναρισμένο και να διαρκούν όσο γίνεται περισσότερο. Κι όλοι οι συνομήλικοί μου εδώ, στην αντικρυνή παράταξη, σ’ ολόκληρο τον κόσμο το βλέπουν όπως εγώ. Αυτή είναι η ζωή της γενιάς μου και η δική μας. Τι θα κάνουν άραγε οι πατεράδες μας αν μια μέρα σηκωθούμε και παρουσιαστούμε μπροστά τους για να τους ζητήσουμε λογαριασμό; Τι περιμένουν από μας όταν μια μέρα τελειώσει ο πόλεμος; Χρόνια ολόκληρα σκοτώναμε μόνο. Αυτό ήταν το πρώτο μας επάγγελμα στη ζωή. Για μας η επιστήμη της ζωής περιορίζεται στο θάνατο. Τι θα συμβεί ύστερα; Και τι θ’ απογίνουμε εμείς;”

Έριχ Μαρία Ρεμάρκ, Ουδέν νεώτερον από το δυτικό μέτωπο, μετάφραση Στέλλα Βουρδουμπά.

2007

1. Ιούνιος

ΟΜΑΔΑ Α
ΘΕΜΑ Α1
Α.1.1 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση.
α. Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος απαίτησε την αναδιοργάνωση του στρατού και του στόλου και τη γενικότερη ανανέωση της πολιτικής ζωής.
β. Το Μάιο του 1913 υπογράφτηκε αμυντική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
γ. Η Βουλγαρία στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο τάσσεται στο πλευρό της Αντάντ.
δ. Ο Πρόεδρος των Ενωμένων Πολιτειών Αμερικής Φραγκλίνος Ρούζβελτ εφαρμόζει την οικονομική πολιτική του Νιου Ντηλ για την έξοδο από την οικονομική κρίση.
ε. Οι Ενωμένες Πολιτείες και η Σοβιετική Ένωση στη διάσκεψη της Γιάλτας όρισαν τις ζώνες επιρροής τους.

Μονάδες 10

Α.1.2 Ποια ήταν η εξωτερική πολιτική κατά την περίοδο της διακυβέρνησης του Καποδίστρια (1828-1831);

Μονάδες 14

ΘΕΜΑ Α2
Α.2.1 Ποιο είναι το περιεχόμενο των παρακάτω συνθηκών;
α. Συνθήκη των Σεβρών (10 Αυγούστου 1920).

Μονάδες 7

β. Συνθήκη της Λωζάνης (24 Ιουλίου 1923).

Μονάδες 7

Α.2.2 Ποιο είναι το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων;
α. Παλινόρθωση.
β. Εγκάρδια ή Τριπλή Συνεννόηση (Αντάντ).
γ. Ανακωχή των Μουδανιών.

Μονάδες 12

ΟΜΑΔΑ Β
ΘΕΜΑ Β1
Αντλώντας στοιχεία από τις πηγές που ακολουθούν και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφέρετε τους λόγους που προκάλεσαν το 1823 την αλλαγή της αγγλικής πολιτικής απέναντι στην ελληνική επανάσταση.

Μονάδες 25

Πηγή Α΄
Είχε και κίνητρα εσωτερικής πολιτικής η μεταστροφή της Αγγλίας το 1823. Ο Ποτέμκιν γράφει:
“Ο Canning (Κάνιγκ) φιλοδοξούσε να προσφέρει στους αστούς, στην τάξη των βιομηχάνων, εμπόρων και τραπεζιτών, δυνατότητα για νέα αναπτυξιακά άλματα, υποστηρίζοντας απελευθερωτικά κινήματα στην Ευρώπη και την Αμερική και δημιουργώντας έτσι νέες αγορές και ευκαιρίες κερδοσκοπικών επενδύσεων και εκμεταλλεύσεων”.

(Κ. Σιμόπουλου, Πώς είδαν οι ξένοι ταξιδιώτες το 1821, 3. 139).

Πηγή Β΄
[…] Ουσιαστικές ενδείξεις ότι η στάση του Κάνιγκ θα αποδεικνυόταν φιλελληνική ήταν η φιλελεύθερη θέση του στο ζήτημα της ανεξαρτησίας των νοτιοαμερικανικών κρατών και η μεγάλη του αντιπάθεια στις πολιτικές μεθόδους και στην ίδια την προσωπικότητα του Μέττερνιχ. Αυτό το τελευταίο χαρακτηριστικό του μαζί με μια βαθιά δυσπιστία για τον ρόλο της Γαλλίας στο ελληνικό ζήτημα (“οι γαλλικές ίντριγγες και η αυστριακή μεροληψία”, όπως έλεγε) επηρέασαν ιδιαίτερα τη στάση του Κάνιγκ. Και φυσικά η δύναμη και ο όγκος της Ρωσίας ήταν κάτι άλλο που ο Κάνιγκ δεν μπορούσε να αγνοήση. Συμφωνούσε με την άποψη εκείνων που ήθελαν να καταστήσουν την Ελλάδα ένα φράγμα στη ρωσική επέκταση στη Μεσόγειο. Παρατηρούσε ωστόσο: “Τι επιχειρήματα όμως να μεταχειρισθούμε για να πάρουμε τη συγκατάθεση της Ρωσίας, γνωρίζοντας ότι αυτή μπορεί να κατακτήση την Ελλάδα και την Τουρκία όποτε θελήσει;” […]
Τα φιλελληνικά του αισθήματα άρχισαν να υλοποιούνται μόνο σαν αποτέλεσμα της αντιφατικής και άστατης πολιτικής του Αλεξάνδρου, όταν ως υπουργός των Εξωτερικών διέβλεψε ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να προσφέρη στην Αγγλία την ευκαιρία να θεμελιώση πρωτεύουσα επιρροή στην ανατολική Μεσόγειο.

(Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Αθήνα 1975, τ. ΙΒ΄, σ. 313).

ΘΕΜΑ Β2
Αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που ακολουθεί και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφέρετε τους λόγους για τους οποίους η γαλλική και η ιταλική πολιτική στρέφεται προς τον Κεμάλ μετά την επάνοδο του Κωνσταντίνου.

Μονάδες 25

Πηγή Α΄
“Η Γαλλία ήδη είχεν υπογράψει, από του Οκτωβρίου 1921, την οριστικήν συνθήκην με τον Κεμάλ και δεν απέκρυπτε πλέον από την Αγγλικήν Κυβέρνησιν τας υποχρεώσεις, που είχεν αναλάβει απέναντι του Κεμάλ, όπως επιδιώξη ριζικάς μεταρρυθμίσεις της Συνθήκης των Σεβρών. Ο γαλλικός τύπος εξ άλλου είχε ξεσπαθώσει υπέρ των Τούρκων. Και η γαλλική κοινή γνώμη είχε καταληφθή από ένα αδικαιολόγητον και ανεξήγητον φιλοτουρκισμόν.
Η Ιταλία, μολονότι η μεγάλη Εθνική Συνέλευσις της Αγκύρας δεν είχεν επικυρώση την Ιταλοκεμαλικήν συμφωνίαν, είχε χαράξει απερίφραστα φιλοτουρκικήν πολιτικήν, και πάντως αντίθετον προς την ελληνικήν πολιτικήν της Μικράς Ασίας. Επίστευεν αύτη, πως, όπως και αν έχουν τα πράγματα, η Τουρκία απετέλει χώραν οικονομικώς πλέον εκμεταλλεύσιμον από την Ελλάδα. Και γι’ αυτό ήτο αύτη αποφασισμένη να υποστηρίξη τας ενώπιον της διασκέψεως υποβληθησομένας τουρκικάς αξιώσεις, σύμφωνα προς το άρθρον 4 της Ιταλοκεμαλικής συμφωνίας καίτοι μη επικυρωθείσης”.

(Κ. Ζαβιτζιάνου, Αναμνήσεις …, Β΄, σσ. 127-128).

Πηγή Β΄
Το Σύμφωνο της ‘Αγκυρας ρύθμιζε τις λεπτομέρειες της οριστικής υποχωρήσεως του γαλλικού στρατού από την Κιλικία. […]
Η γαλλική υποχώρηση στο σημείο αυτό μπορούσε να αποτελέσει προηγούμενο κατά τις συζητήσεις του μελλοντικού Συνεδρίου Ειρήνης, με το οποίο η Αντάντ προσπαθούσε να τερματίσει τον μικρασιατικό πόλεμο. Στην επίσημη επιστολή του Γιουσούφ Κεμάλ μπέη, που συνόδευε το κείμενο του Συμφώνου, ο νέος υπουργός Εξωτερικών της ‘Αγκυρας εξέφραζε την ευχή να αντιμετωπίσουν στο μέλλον οι Γάλλοι όλα τα προβλήματα που είχαν σχέση με την ανεξαρτησία της Τουρκίας, με το ίδιο πνεύμα ειλικρινούς φιλίας που οδήγησε στην υπογραφή του· καλούσε Γάλλους καθηγητές να εργαστούν στην τουρκική, μέση και ανώτερη εκπαίδευση και τους Γάλλους κεφαλαιούχους να αναπτύξουν οικονομικές σχέσεις με την Κεμαλική Τουρκία. Κανένα από τα παραπάνω σημεία της επιστολής δεν αναφερόταν περιοριστικά στην περιοχή της Κιλικίας.

(Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Αθήνα 1975, τ. ΙΕ΄, σ. 188).

2008

1. Ιούνιος

ΟΜΑΔΑ Α
ΘΕΜΑ Α1
Α.1.1 Πότε, πού και από ποιους ιδρύθηκε η Φιλική Εταιρεία; (Μονάδες 6)
Ποια ήταν η αρχική πρόθεση των μελών της και ποιοι οι στόχοι τους; (Μονάδες 4).

Μονάδες 10

Α.1.2 Τι γνωρίζετε για την είσοδο των ΗΠΑ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο;

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Α2
Α.2.1 Ποιο είναι το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων;
α. Βαλκανικό Σύμφωνο (1934)
β. Δόγμα Τρούμαν (1947)
γ. «Μεταπολίτευση» (1974).

Μονάδες 15

Α.2.2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση.
α. Το Σύνταγμα του 1844 κατοχύρωνε τη λαϊκή κυριαρχία.
β. Με τη Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάννης (24 Ιουλίου 1923) η Τουρκία ανέκτησε την Ανατολική Θράκη και την περιοχή της Σμύρνης.
γ. Τον Σεπτέμβριο του 1922 εκδηλώθηκε κίνημα αξιωματικών του στρατού υπό τον Νικόλαο Πλαστήρα.
δ. Κανένα από τα πέντε μόνιμα κράτη-μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ δεν έχει δικαίωμα να ασκήσει βέτο.
ε. Στις εκλογές του Νοεμβρίου 1952 επικράτησε το κόμμα του «Ελληνικού Συναγερμού» υπό τον στρατάρχη Αλέξανδρο Παπάγο.

Μονάδες 10

ΟΜΑΔΑ Β
ΘΕΜΑ Β1
Αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που ακολουθεί, να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις:
α. Ποια βαρύτητα είχαν η Μεγάλη Ιδέα και ο αλυτρωτισμός στην ελληνική πολιτική ζωή κατά την πρώτη πεντηκονταετία του ελεύθερου πολιτικού βίου των Ελλήνων;

Μονάδες 13

β. Ποιες ήταν οι διαφορετικές προσεγγίσεις της Μεγάλης Ιδέας;

Μονάδες 12

Πηγή Α΄
«Μολονότι κατά την περίοδο της απολυταρχίας εμφανίστηκαν αμυδρότατα μόνο σημάδια κάποιας θεμελιακής διαφοράς γύρω από την εφαρμογή της λεγόμενης Μεγάλης Ιδέας, το 1848 πλέον ο χαρακτήρας των κομμάτων καθοριζόταν από μια διευρυνόμενη διάσταση πάνω στο ζήτημα της Μεγάλης Ιδέας. Το ένα στρατόπεδο ήταν υπέρ της φιλικής συνύπαρξης με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, της διοικητικής εδραίωσης του ελληνικού κράτους και της εσωτερικής ανάπτυξης των πλουτοπαραγωγικών πηγών, στοιχείων τα οποία θεωρούσε ασφαλείς προϋποθέσεις για την πραγματοποίηση της Μεγάλης Ιδέας στο μέλλον. […] Το άλλο στρατόπεδο πίστευε ότι η μικρή εδαφική έκταση της Ελλάδας ήταν η αιτία της διοικητικής ανεπάρκειας και της μη βιωσιμότητας της οικονομίας. Συνηγορούσε για τη χρησιμοποίηση όλων των πόρων για τη συγκαλυμμένη υποστήριξη ένοπλων εξεγέρσεων, όπου και όποτε ήταν δυνατό. Με λίγα λόγια, επιθυμούσε να εκπληρώσει την εθνική αποστολή και ταυτόχρονα να επιλύσει τα εσωτερικά προβλήματα. Το να διατηρήσει κανείς φιλικές σχέσεις με την Τουρκία ήταν αδύνατο, έλεγαν, και το να περιμένει μια σαφώς ευνοϊκή διεθνή κατάσταση για να επιτεθεί εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν τόσο ηττοπαθές όσο θα ήταν το 1821».

(John A. Petropoulos, Πολιτική και συγκρότηση κράτους στο ελληνικό βασίλειο (1833-1843), ΜΙΕΤ, Αθήνα 1997, σ. 632-633).

ΘΕΜΑ Β2
Αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που ακολουθεί, να αναφέρετε τις κυριότερες συνέπειες της αποικιοκρατίας για τις χώρες στις οποίες αυτή επιβλήθηκε.

Μονάδες 25

Πηγή Β΄
«Μισώ τις φυλετικές διακρίσεις και το γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία της ανθρωπότητας νιώθει το ίδιο ενισχύει το μίσος μου. Μισώ την παιδεία που ενσταλάζει συστηματικά στα παιδιά τις ρατσιστικές προκαταλήψεις και την μισώ ακόμα πιο λυσσασμένα γιατί την περιφρονώ μαζί μ’ εκατομμύρια ανθρώπους στον κόσμο. Μισώ την έπαρση που φυλάγει ό,τι καλύτερο για την μειοψηφία και κρατά την πλειοψηφία σε κατάσταση δουλείας, μόνο για να δουλεύει και να ζει σύμφωνα με τους κανόνες τους οποίους επιβάλλει αυτή η μειοψηφία. Καμιά από τις ποινές που θ’ αποφασίσει το δικαστήριο δεν θα’ μπορέσει να σβύσει το μίσος μου. Τίποτα δεν θα μπορέσει να το σβύσει, παρά μόνο το τέλος της αδικίας και της βαρβαρότητας, αυτών των δύο πληγών στην πολιτική, κοινωνική και οικονομική ζωή αυτής της χώρας, ενάντια στις οποίες παλεύω αδιάκοπα».

(Νέλσον Μαντέλα, Το Απαρτχάιντ, Αθήνα, Ηρόδοτος, 1989, σ. 63).

2009

1. Ιούνιος

ΟΜΑΔΑ Α
ΘΕΜΑ Α1
Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση:
α. Tο Πρωτόκολλο Ανεξαρτησίας υπογράφηκε στις 22 Ιανουαρίου /3 Φεβρουαρίου 1830.
β. Με τη Συνθήκη των Σεβρών ορίστηκαν τα σύνορα μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας στον Έβρο.
γ. Στις 25 Μαρτίου 1924 ανακηρύχθηκε από τη Βουλή, με πρωτοβουλία κυρίως του Αλέξανδρου Παπαναστασίου, η αβασίλευτη δημοκρατία.
δ. Πριν από την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου συγκλήθηκε η ιδρυτική διάσκεψη του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ).
ε. Το 1992 υπογράφηκε η Συνθήκη του Μάαστριχτ.

Μονάδες 10

Α1.2. Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων ιστορικών όρων:
α. Ανατολικό Ζήτημα
β. Σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ
γ. Ισορροπία του τρόμου

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Α2
Α2.1. Ποια ήταν τα βασικά γνωρίσματα της Βιομηχανικής Επανάστασης;

Μονάδες 12

Α2.2. Η Ελληνική Εθνική Αντίσταση κατά των δυνάμεων του ‘Αξονα και η σημασία της:
α. Για ποιους λόγους δημιουργήθηκε; (Mονάδες 4)
β. Με ποιες μορφές εκδηλώθηκε; (Mονάδες 6)
γ. Ποιο ήταν το τίμημα; (Mονάδες 3)

Μονάδες 13

ΟΜΑΔΑ Β
ΘΕΜΑ Β1
Αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που σας δίνεται και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις, να απαντήσετε στο ερώτημα: Με ποια επιχειρήματα η επαναστατική ηγεσία των Ελλήνων υποστήριξε τη νομιμότητα του Αγώνα της Ανεξαρτησίας;

Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ
Η νομιμότητα του ελληνικού Αγώνα
«Από την επαναστατική προκήρυξη του Αλέξανδρου Υψηλάντη και αυτές των επαναστατών στη νότια Ελλάδα, το 1821, έως τις τελευταίες ανάλογες επίσημες διακηρύξεις οι Έλληνες δεν φείδονταν λόγων προκειμένου να στηρίξουν το επιχείρημα της νομιμότητας του αγώνα τους. Οι Έλληνες είχαν ηττηθεί, οι χώρες τους είχαν κατακτηθεί και οι ίδιοι είχαν υποδουλωθεί, αλλά δεν είχαν ποτέ ενσωματωθεί ως οργανικό μέρος της πολιτείας των κατακτητών. Δεν ήταν “αποστάται” οι Έλληνες, κατά τον συντάκτη των “Ελληνικών Χρονικών” του Μεσολογγίου, επειδή δεν είχαν υποταχθεί σε “νόμιμον αρχήν”, και η Ελλάδα δεν είχε αποτελέσει “νόμιμον τμήμα της οθωμανικής επικρατείας”. Η τουρκική κυριαρχία, σύμφωνα με άλλη εφημερίδα των επαναστατών, είχε τη μορφή στρατιωτικής κατοχής: οι Τούρκοι “εστρατοπέδευον” στις ελληνικές χώρες, δεν ήταν νόμιμοι κάτοχοι και κάτοικοί τους. Η Ελληνική Επανάσταση λοιπόν αποσκοπούσε στην αποκατάσταση της νομιμότητας».

Θάνος Βερέμης – Γιάννης Κολιόπουλος, Ελλάς, η σύγχρονη συνέχεια. Από το 1821 μέχρι σήμερα.

ΘΕΜΑ Β2
Αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που σας δίνεται και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφέρετε τη στάση του Ελ. Βενιζέλου απέναντι στην κίνηση για την ανεξαρτησία του Πόντου αιτιολογώντας την απάντησή σας.

Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ
Γιατί ο Βενιζέλος είπε «Όχι» στους Πόντιους.
Στο ανά χείρας ιστόρημα περιορίζομαι να επισημάνω ορισμένα γεγονότα. Πρώτον ότι η επίσημη Ελλάδα, εκπροσωπουμένη από το Βενιζέλο, δεν αγωνίστηκε, ούτε επεδίωξε καν την απόκτηση των κατοικουμένων κατά πλειοψηφία από Έλληνες παραλίων της Μαύρης Θάλασσας. Κι όχι μόνο τούτο, αλλά και υπήρξε χλιαρή και άτονη η όλη υποστήριξη προς τα διαβήματα των Ποντίων προς τους Μεγάλους Νικητές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Για τους εξής λόγους:
Πρώτον γιατί ο Βενιζέλος απέβλεπε στο να φθάσει η Ελλάδα στα πρόθυρα της Κωνσταντινούπολης, να πατήσει πόδι στην Ιωνία και να παγιώσει αυτή την επέκταση για την οποία ήδη είχε συναντήσει ζωηρές αντιδράσεις που, με άπειρες δυσκολίες, εξουδετέρωσε ή παρέκαμψε. Δεν ήθελε, λοιπόν, να φανεί υποστηρίζοντας υπερφίαλες αξιώσεις.
Δεύτερον γιατί, λόγω της γεωγραφικής θέσης του Πόντου, θα ήταν ακατόρθωτο εγχείρημα η αποστολή στρατευμάτων για την απελευθέρωσή του. Κι αν ακόμα η Αντάντ επιδίκαζε στην Ελλάδα, με τη Συνθήκη των Σεβρών, και τον Πόντο, πάλι δε θα μπορούσαμε να τον κρατήσουμε, γιατί ήταν πολύ μακριά από τις βάσεις ανεφοδιασμού. Και η διασπορά των στρατιωτικών δυνάμεων θα ήταν σε βάρος μας. Ενώ ο Κεμάλ θα είχε την ευχέρεια να μετακινεί το στρατό του άλλοτε κατά του βορείου μετώπου, άλλοτε κατά του δυτικού.

Φάνη Κλεάνθη, Έτσι χάσαμε τη Μικρασία.

2010

1. Ιούνιος

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ
ΘΕΜΑ Α1
Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων ιστορικών όρων:
α. φιλελεύθερα κινήματα (19ος αιώνας)
β. Μεγάλη Ιδέα
γ. Ψυχρός Πόλεμος

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Α2
Να χαρακτηρίσετε τις ιστορικές πληροφορίες που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε περίπτωση:
α. Ο Ελ. Βενιζέλος προσκλήθηκε το 1909 από την ηγεσία του Στρατιωτικού Συνδέσμου με τη σαφή εντολή να προωθήσει ευρύτατες συνταγματικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις.
β. Με τη Συνθήκη Ειρήνης του Λονδίνου (17/30 Μαΐου 1913) τα Δωδεκάνησα παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα από τους Ιταλούς.
γ. Με τη Συνθήκη των Βερσαλλιών η Γερμανία προσάρτησε την Αλσατία και τη Λορραίνη.
δ. Ο Αριστείδης Μπριάν, ως υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας, πρότεινε για πρώτη φορά την ένωση της Ευρώπης σε ενιαίο διακρατικό σχήμα.
ε. Το Κίνημα των Αδεσμεύτων (1961) επιζητούσε μια ενεργητική ουδετερότητα στον Ψυχρό Πόλεμο.

Μονάδες 10

ΘΕΜΑ Β1
Ποιοι λόγοι συντέλεσαν στην επικράτηση της Επανάστασης του 1821 στη νότια Ελλάδα;

Μονάδες 12

ΘΕΜΑ Β2
Ποιες ήταν οι συνέπειες του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου για την ανθρωπότητα;

Μονάδες 13

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ
ΘΕΜΑ Γ1
Αντλώντας στοιχεία από τα κείμενα που ακολουθούν και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις, να περιγράψετε την πολιτική του «New Deal».

Μονάδες 30

ΚΕΙΜΕΝΟ Α΄
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Φραγκλίνος Ρούζβελτ παρουσιάζει την κεντρική ιδέα του «New Deal»
«Έχουμε δύο προβλήματα: πρώτον, να αντιμετωπίσουμε τον άμεσο κίνδυνο και, δεύτερον, να βάλουμε τα θεμέλια ώστε να εξασφαλιστεί για όλους μια μόνιμη απασχόληση.
Όσον αφορά την άμεση ανακούφιση, η πρώτη αρχή είναι ότι αυτό το έθνος, αυτή η εθνική κυβέρνηση αν προτιμάτε, οφείλει να λάβει όλα τα μέτρα ώστε κανένας πολίτης να μην πεινάσει.
Εκτός από την παροχή αυτής της άμεσης ανακούφισης, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα πρέπει και είναι υποχρεωμένη να παρέχει προσωρινή εργασία οπουδήποτε είναι δυνατόν. Τόσο εσείς όσο κι εγώ γνωρίζουμε ότι στα εθνικά δάση, στην πρόληψη των πλημμυρών, στην εκπόνηση των προγραμμάτων υδάτινων οδών που έχουν εγκριθεί ήδη και έχουν προγραμματιστεί αλλά δεν έχουν εκτελεσθεί, σε όλα αυτά τα έργα δεκάδες χιλιάδες ή ακόμα και εκατοντάδες χιλιάδες ανέργων συμπολιτών μας μπορούν προσωρινά να απασχοληθούν».

Φραγκλίνος Ρούζβελτ, Λόγος στη Βοστόνη, Οκτώβριος 1932.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β΄
Ο Ρούζβελτ προσδιορίζει τους στόχους του
«Για να κάνουμε τα εργοστάσιά μας και τα αγροκτήματά μας να ξαναδουλέψουν με τη βεβαιότητα ότι θα πωλούν τα προϊόντα τους θα πρέπει να εξασφαλίσουμε στους καταναλωτές τα μέσα για να αγοράζουν τα προϊόντα αυτά. Αλλά για να πραγματοποιηθεί αυτό, θα πρέπει να μην έχουμε ανάμεσα στους καταναλωτές 12 εκατομμύρια άνεργους, οι οποίοι δεν έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν τίποτε. Οι άνθρωποι αυτοί πρέπει να ξαναρχίσουν να εργάζονται και αυτό θα το κατορθώσουμε με τον παρακάτω τρόπο: θα μοιράσουμε την εργασία που σήμερα προσφέρεται ανάμεσα σ’ αυτούς που απασχολούνται και στους άνεργους ώστε να εξαλείψουμε την ανεργία. Και αυτό θα το κατορθώσουμε εξασφαλίζοντας σε κάθε εργάτη ένα κατώτατο ημερομίσθιο που θα του επιτρέπει να ζει… Εάν όλοι οι εργαζόμενοι κάνουν συγχρόνως το ίδιο πράγμα, κανείς απ’ αυτούς δε θα βρίσκεται σε μειονεκτική θέση. Το πρόβλημα επομένως περιορίζεται στο εξής ερώτημα: θα κατορθώσουμε να πετύχουμε ώστε συγχρόνως όλοι οι εργαζόμενοι να κάνουν το ίδιο; … καμιά επιχείρηση που επιβιώνει από την πληρωμή χαμηλών ημερομισθίων στους εργάτες δεν πρέπει να υπάρχει σ’ αυτή τη χώρα».

Φραγκλίνος Ρούζβελτ, Λόγος στις 17 Μαΐου 1933.

ΘΕΜΑ Δ1
Αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που σας δίνεται και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφερθείτε στη σημασία που είχε η επικράτηση των Ελλήνων στον πόλεμο κατά της φασιστικής Ιταλίας.

Μονάδες 20

ΚΕΙΜΕΝΟ
Φόρος τιμής στους Έλληνες από τους διανοούμενους της Γαλλίας
Albert Camus
«[…] Την ιδέα που έχουμε για την ελευθερία την οφείλουμε στην Ελλάδα, μαζί με πολλές άλλες, που κάνουν τον άνθρωπο περήφανο. Γι’ αυτό βεβαίως η είσοδος των Γερμανών στην Αθήνα υπήρξε γι’ αυτούς που με περιβάλλουν και για μένα τον ίδιο το πιο σπαρακτικό σύμβολο των όσων υποφέραμε πέντε ολόκληρα χρόνια. Αλλά ταυτόχρονα διατηρήσαμε στην καρδιά μας την ανάμνηση και το παράδειγμα του εκπληκτικού Αλβανικού Πολέμου. Η Ελλάδα, μετά την Ισπανία, μας δίδαξε, μέσα στην οργή και στην πίκρα, πως μπορεί να έχεις δίκιο και να νικηθείς. Αλλά η Ελλάδα είναι η πρώτη που έκανε να κατανοήσει ο κόσμος πως οι άνθρωποι της ελευθερίας μπορούσαν να είναι επίσης και οι άνθρωποι του θάρρους και πως καμιά ήττα δεν ήταν αιώνια. Αυτός ο μικρός λαός αποδείχτηκε ισάξιος με το καταπληκτικό παρελθόν του. Τι μάθημα και τι ανακούφιση να βλέπεις πως ο πιο υψηλός πολιτισμός δεν αφαιρεί τίποτε από τα προτερήματα της καρδιάς και από τη δύναμη της ψυχής! Ας κρίνουμε τι σήμαινε αυτό το δίδαγμα για ανθρώπους αφοπλισμένους, παραδομένους στην πιο τερατώδη τυραννία και αποφασισμένους να ξεπεράσουν όλα όσα έπρεπε να ξεπεραστούν. Αυτός είναι ο λόγος της ευγνωμοσύνης μου, μιας σιωπηρής ευγνωμοσύνης, που μπορώ να εκφράσω χάρη σε σας, σύμφωνα με τα μέσα μου και με τη θέση μου. Πέστε στους Έλληνες φίλους μας, όταν γυρίσετε εκεί, για τον αδερφικό θαυμασμό που νιώθουν γι’ αυτούς οι Γάλλοι συγγραφείς».

Roger Milliex (επιμ.), Κείμενα και μαρτυρίες Γάλλων. Απόδοση κειμένων στα ελληνικά Τ. Δρακοπούλου, απόδοση ποιημάτων Τ. Πατρίκιος, Κέδρος, Αθήνα 1980, σσ. 201-202.

2011

1. Μάιος

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ
ΘΕΜΑ Α1
Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: 
α. Μακεδονικός Αγώνας
β. Σοβιέτ 
γ. Σχέδιο Μάρσαλ

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Α2
Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση:

α. Η Φιλική Εταιρεία ιδρύθηκε το 1814 από τους Εμμανουήλ Ξάνθο, ∆ημήτριο Υψηλάντη και Αθανάσιο Τσακάλωφ.
β. Στις αρχές του 1943, στο Στάλινγκραντ, η νίκη έστεψε τα σοβιετικά όπλα και η Βέρμαχτ γνώρισε την πρώτη οδυνηρή της ήττα.
γ. Με την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ (7 ∆εκεμβρίου 1941) η Ιαπωνία μπήκε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. 
δ. Η πτώση του τείχους του Βερολίνου, το 1979, οδήγησε στην επανένωση της Γερμανίας. 
ε. Η Συνθήκη των Παρισίων (10 Φεβρουαρίου 1947) προέβλεπε την ενσωμάτωση της ∆ωδεκανήσου στην Ελλάδα.

Μονάδες 10

ΘΕΜΑ Β1
Η Συνθήκη Ειρήνης του Λονδίνου (17/30 Μαΐου 1913): όροι και παραλείψεις.

Μονάδες 10

ΘΕΜΑ Β2
Για ποιους λόγους η Γερμανία επιθυμούσε την αναθεώρηση της Συνθήκης των Βερσαλλιών (28 Ιουνίου 1919) και ποιες ήταν οι πολιτικές συνέπειες αυτής της επιθυμίας για τη χώρα;

Μονάδες 15

ΟΜΑ∆Α ∆ΕΥΤΕΡΗ
ΘΕΜΑ Γ1

Αντλώντας στοιχεία από τα κείμενα που σας δίνονται και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις, να προσδιορίσετε: α) πώς επέδρασε ο Κριμαϊκός Πόλεμος στο ελληνικό κράτος και στον Ελληνισμό (μονάδες 10) και β) ποιες επιπτώσεις είχε στις σχέσεις της Ελλάδας με τις τρεις Μεγάλες ∆υνάμεις. (μονάδες 15).

 Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ Α΄
Η επανάσταση του 1854 ξέσπασε με την ευκαιρία του Κριμαϊκού Πολέμου κατά τα μέσα Ιανουαρίου, πρώτα στην Ήπειρο (Ραδοβίζι), με αφορμή τη φορολογική καταπίεση, και σχεδόν ταυτόχρονα στη Θεσσαλία (‘Αγραφα) […] Παρά την εξάπλωση όμως της επαναστάσεως και τις πρώτες επιτυχίες της, δεν έγινε δυνατόν να επιτευχθούν οι βασικοί στόχοι των επαναστατών, οι καταλήψεις δηλαδή των στρατιωτικών κέντρων του εχθρού. Και τούτο γιατί η Πύλη από τον Φεβρουάριο είχε αρχίσει να ενισχύει τα κέντρα αυτά με ισχυρές δυνάμεις […]. Αλλά αυτό που καθόρισε την τύχη της επαναστάσεως ήταν προπαντός η στάση της Αγγλίας και της Γαλλίας, που πήραν ανεπιφύλακτα το μέρος των Τούρκων, τους βοήθησαν πολλαπλά, ανέπτυξαν έντονη διπλωματική δράση για την καταστολή της και έφθασαν ως το ναυτικό αποκλεισμό και την κατοχή του Πειραιά. Έτσι αναγκάστηκε η ελληνική κυβέρνηση να σταματήσει τη βοήθεια που χορηγούσε ανεπίσημα στους επαναστάτες και να διατάξει την αποχώρηση των Ελλήνων αξιωματικών».

Στέφανος Παπαδόπουλος, «Ο Κριμαϊκός πόλεμος και  Ελληνισμός», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΓ΄, Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών, 1977, σ.163.

 ΚΕΙΜΕΝΟ Β΄
« Ο Κριμαϊκός Πόλεμος ήταν η αποφασιστική καμπή για τη γνωριμία του ελληνικού έθνους με τα γειτονικά του, γιατί απέδειξε μ’ έναν τρόπο που δεν χωρούσε διάψευση ότι τα συμφέροντα των υποδούλων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν ήταν εκείνα που θεωρούσε δεδομένα η φιλοπόλεμη μερίδα στην Ελλάδα, αφού τίποτε το αντίστοιχο με την κινητοποίηση του Αγώνα δεν σημειώθηκε το 1854. Επιπλέον ο φιλορωσισμός δέχεται βαρύ πλήγμα. Στο εξής δεν παύει βέβαια να συνδέεται αόριστα με την προοπτική της γενικής απελευθέρωσης της Ανατολής, η ήδη υποτυπώδης όμως επιχειρηματολογία του στερείται οριστικά τη δυνατότητα εμπλουτισμού ή ανανέωσής της, και αυτό σε αντίθεση με τον αντιρωσισμό για τον οποίο αρχίζει περίοδος σταθερής ανόδου. Ο θρίαμβος της αγγλικής πολιτικής στην Ελλάδα αφήνει στον αντιρωσισμό ένα πεδίο τελείως ελεύθερο […]».

Έλλη Σκοπετέα, Το «Πρότυπο Βασίλειο» και η Μεγάλη Ιδέα (1830-1880), Αθήνα: Πολύτυπο, 1988, σ. 331.

ΘΕΜΑ ∆1
Αξιοποιώντας τα στοιχεία που περιέχονται στο παρακάτω κείμενο και τις ιστορικές σας γνώσεις, να προσδιορίσετε με ποιον τρόπο εμφανίστηκε ο Βενιζέλος στην ελληνική πολιτική σκηνή και να παρουσιάσετε τις νομοθετικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις της περιόδου 1911-1912.

Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ
« […] παρά την αντιπάθεια του στρατού για τον ρόλο των βασιλικών  πριγκίπων, [ο Βενιζέλος] δημιούργησε μια νέα θέση, του Γενικού Επιθεωρητή Στρατού, για τον διάδοχο Κωνσταντίνο. Μια από τις βασικές του προτεραιότητες ήταν η συνταγματική μεταρρύθμιση και το 1910 ψηφίσθηκαν περισσότερες από πενήντα τροπολογίες σε μη ουσιώδη άρθρα του Συντάγματος. Μια από τις σημαντικότερες προέβλεπε την απαλλοτρίωση της γης και της ιδιοκτησίας, όπου ήταν απαραίτητο για το εθνικό συμφέρον. Αυτή η τροπολογία έδωσε τη νομική βάση για τις μετέπειτα μεταρρυθμίσεις στη Θεσσαλία, όπου μετά το 1917 τα μεγάλα θεσσαλικά τσιφλίκια τεμαχίσθηκαν. […]
‘Αλλα σημαντικά μεταρρυθμιστικά μέτρα ήταν η εισαγωγή στις δημόσιες υπηρεσίες μετά από εξετάσεις, η δωρεάν και υποχρεωτική στοιχειώδης εκπαίδευση, η αναδιοργάνωση της τοπικής αυτοδιοίκησης. Τα επιτόκια μειώθηκαν, καθορίσθηκε κατώτατο όριο αμοιβής για την εργασία γυναικών και παιδιών και καθιερώθηκε ένα σύστημα άμεσης προοδευτικής φορολογίας, για να μειωθεί η μεγάλη εξάρτηση από τους έμμεσους φόρους που βάρυναν δυσανάλογα τους φτωχούς. […] Ο Βενιζέλος, που είχε αναλάβει προσωπικά τα υπουργεία στρατιωτικών και ναυτικών, αφιέρωνε επίσης μεγάλο μέρος της προσοχής του και της δραστηριότητάς του στην αναδιοργάνωση και τον επανεξοπλισμό των ενόπλων δυνάμεων της Ελλάδας, προσπάθεια που ενισχυόταν από την επίτευξη -μετά από τόσα χρόνια ελλειμμάτων- πλεονάσματος στον προϋπολογισμό, στα χρόνια 1910 και 1911. Μια γαλλική στρατιωτική και μια βρετανική ναυτική αποστολή συνέβαλαν σημαντικά στη βελτίωση της απόδοσης των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων, που από το 1912 είχαν δύναμη σε πλήρη επιστράτευση περίπου 150.000 ανδρών.

R. Clogg, Σύντομη Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας, Αθήνα: Εκδόσεις Καρδαμίτσα, 1993, σσ. 150-151.

ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ